Comply or explain

Inhoudsopgave

Inleiding

Deze informatie is bedoeld voor beleidsmedewerkers en wetgevingsjuristen in zowel Europees als Caribisch Nederland die meer willen weten over het principe van ‘comply or explain’ en de laatste stand van zaken rond de uitvoering en implementatie van het principe in de dagelijks praktijk. 

Het principe van ‘comply or explain’ geldt vanaf 2019 en is aangescherpt met het regeerakkoord van Jetten I. In de Beleidsbrief Koninkrijksrelaties van 24 april 2026 (Kst. II 2025/26, 36800-IV, nr. 56) is het volgende gezegd over ‘comply or explain’: 

“Dit houdt in dat nieuw beleid en regelgeving in beginsel tevens van toepassing zijn op Caribisch Nederland (comply), tenzij sprake is van zwaarwegende en deugdelijk gemotiveerde redenen om hiervan af te wijken (explain). Departementen onderzoeken bij de voorbereiding van nieuw beleid actief op welke wijze dit van toepassing kan zijn op Bonaire, Sint Eustatius en Saba en motiveren dit expliciet. Maatwerk blijft mogelijk maar wordt steeds transparant en zorgvuldig onderbouwd. Hierbij wordt gestuurd op het realiseren van een gelijkwaardig effect voor inwoners op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, in relatie tot inwoners in Europees Nederland. Maatwerk vormt daarbij geen grond om lagere standaarden te hanteren. Het is een instrument om te sturen op een gelijkwaardig voorzieningenniveau rekening houdend met de lokale context, waar prioritering en fasering met het oog op uitvoerbaarheid onderdeel van kunnen zijn. Uitgangspunt is dat dit principe betrekking heeft op het gehele rijksbeleid, waaronder beleidsdoelstellingen, de daarvoor beschikbaar gestelde middelen, alsmede wet- en regelgeving en overige beleidsinstrumenten.” 

Zie ook: Kamerbrief over waarborgen principe 'comply or explain'

Terug naar boven

Criteria

Maatwerk kan alleen aan de orde zijn met het oog op bijzondere omstandigheden waardoor Bonaire, Sint Eustatius en Saba wezenlijk onderscheiden van het Europese deel van Nederland. Daarbij kan onder meer gedacht worden aan:

  • Het insulaire karakter;
  • Geografische afstand tot Europees Nederland en tussen de eilanden onderling;
  • Kleinschaligheid;
  • Klimatologische omstandigheden;
  • Geografische omstandigheden;
  • Draagkracht;
  • Culturele verschillen;
  • Verbondenheid met Aruba, Curaçao en St. Maarten;
  • Economische en sociale omstandigheden.

Terug naar boven

Uitvoerbaarheidstoets Decentrale Overheden (UDO) en Uitvoeringstoetsen 

Voor een goede werking van ‘comply or explain’ is een toetsing op uitvoerbaarheid van groot belang. Het gebruik van de UDO en de uitvoeringstoetsen helpen hierbij. Momenteel worden concrete afspraken gemaakt tussen de ministeries en de VNG voor het uitvoeren van de UDO’s en uitvoeringstoetsen. Wilt u meer informatie over de stand van zaken en de mogelijkheden, neem dan contact met ons op.

Zie ook: Eindadvies Uitvoeringstoets Caribisch Nederland

Terug naar boven

Verbetermaatregelen betrokkenheid Bonaire, Sint Eustatius en Saba bij ‘comply or explain’

Om de betrokkenheid van Bonaire, Sint Eustatius en Saba in de verschillende fasen van het beleids- en wetgevingsproces beter te waarborgen en het principe van ‘comply or explain’ beter uitvoerbaar te maken, zijn samen met de eilanden verbetermaatregelen genomen. Zo zijn verbeteringen doorgevoerd rond de (internet) consultatie, zodat de openbare lichamen een voorstel sneller op zijn gevolgen kunnen bezien en is het voor inwoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba eenvoudiger geworden om te reageren op voorstellen die hen gaan raken. Ook wordt ingezet op betere bewustwording van de departementen omtrent ‘comply or explain’.

Terug naar boven

Wetgevingsoverzicht

Jaarlijks wordt een overzicht van aanstaande wet- en regelgeving die gaat gelden voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba aan de Tweede Kamer gestuurd. Op deze wijze wordt inzichtelijk welke regelgeving er op de eilanden afkomt en wat de prioriteiten zijn. 

Zie ook: het meest actuele wetgevingsoverzicht.

Terug naar boven

Meer informatie

Terug naar boven

Laatst gewijzigd op: 27-8-2026