Arbitrage

Inhoudsopgave

Algemeen

Alternatieve geschillenbeslechting is een middel om de rechtspleging te ontlasten. Daar waar de gewone rechtsgang veelal lange en kostbare procedures met zich meebrengen, zijn alternatieve geschilbeslechtende instrumenten veelal goedkoper en sneller. Het gaat niet om een alternatief voor de wetten en juridische procedures die er al zijn, maar om een aanvulling daarop.

In het geval van alternatieve geschillenbeslechting is de drempel om recht te zoeken doorgaans lager dan bij een gang naar de rechter.

Arbitrage
In het geval van arbitrage wordt een scheidsrechter bij de zaak betrokken (een arbiter). Arbitrage gaat ervan uit dat de betrokken partijen op basis van gelijkwaardigheid besluiten zich te onderwerpen aan geschilbeslechting.

Beschrijving instrument

Arbitrage
In een overeenkomst kan worden afgesproken om toekomstige geschillen over de overeenkomst of een bepaald aspect daarvan aan arbitrage te onderwerpen. Ook bij lopende geschillen kan, bij wijze van compromis, tot arbitrage worden besloten. De uitspraak van de arbiters kan op eenvoudige wijze voor tenuitvoerlegging vatbaar worden verklaard door middel van een verlof tot tenuitvoerlegging (exequatur) van de president van de rechtbank. Daarmee krijgt een arbitraal vonnis dezelfde kracht als een vonnis van een rechter. Een arbitraal vonnis zal door de rechter hoofdzakelijk aan formele vereisten worden getoetst, en dus niet inhoudelijk. Het Nederlands Arbitrage Instituut (NAI) is in leven geroepen om arbitrage als middel van geschilbeslechting te bevorderen. Grondslag hiervoor is het Arbitrage Reglement dat wordt uitgegeven door het NAI. Hierin opgenomen is de tekst voor een arbitraal beding dat kan worden opgenomen in alle zakelijke overeenkomsten. De partijen komen hierdoor overeen dat bij het ontstaan van onenigheid geschilbeslechting zal plaatsvinden door middel van arbitrage. De activiteiten van de NAI zijn gebaseerd op de arbitragewet van 1986, artikel 1020-1076 Vierde Boek Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (geldt in geval van digitaal procederen) en zijn vastgelegd in het Arbitrage Reglement van 2001.

Minitrage
Naast arbitrage kent het NAI een gestructureerde vorm van bemiddeling dat zijn eigen reglement heeft; het Minitrage Reglement. Minitrage begint met mediation. Wanneer partijen daarin niet tot een vergelijk komen, wordt het geschil alsnog berecht in een arbitrale of gerechtelijke procedure.

Kwalificatie instrument
Arbitrage gaat ervan uit dat de betrokken partijen op basis van gelijkwaardigheid besluiten zich te onderwerpen aan geschilbeslechting. Het is daarmee te zien als een horizontaal beleidsinstrument. Arbitrage is daarnaast te zien als een mengeling van directe regulering en sociale regulering. Bij de uitspraak is er sprake van directe regulering omdat de uitspraak in beginsel bindend is voor de betrokken partijen, maar in de voorbereiding accepteren de partijen op basis van vrijwilligheid deze vorm van geschilbeslechting. Arbitrage is een beleidsinstrument dat repressief van aard is, het bevat een ge- of verbod. Arbitrage heeft betrekking op de partijen die een onderling conflict hebben en zich hebben onderworpen aan deze vorm van geschilbeslechting en het is daarmee een specifiek beleidsinstrument.

Terug naar boven

Kenmerken op een rij

Wie stelt de regels op? Met wie worden de regels opgesteld?
Het Arbitrage Reglement is opgesteld door het NAI. Partijen die een overeenkomst sluiten, bepalen of ze arbitrage willen inschakelen in geval van toekomstige geschillen.

Dwingendheid (mate van beperking gedragsvrijheid)
Als partijen zijn overeengekomen om arbitrage in te schakelen bij geschillen dan kan hieraan niet worden ontkomen bij een daadwerkelijk geschil, tenzij beide partijen dit overeenkomen.

Hardheid (juridische binding)

Na verlof (‘instemming’) van de rechter met het arbitraal vonnis, mag nakomen worden afgedwongen bij de rechter.

Reikwijdte (gerichtheid)
Partijen die een overeenkomst sluiten.

Wetgevend kader
De wet stelt de eis dat het bestaan van iedere arbitrage-overeenkomst wordt bewezen door een geschrift. Een mondelinge arbitrageovereenkomst is niet (toereikend. Ook heeft de wet geregeld welke status een uitspraak van een arbitrage heeft, deze kan namelijk op eenvoudige wijze dezelfde status krijgen als een vonnis van een overheidsrechter. Volg hierover: artikel 1020-1076 Vierde Boek Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (geldt in geval van digitaal procederen).

Internationale aspecten/ internationaal juridische randvoorwaarden
In het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is opgenomen dat ook internationale arbitrage mogelijk is. Dit bijvoorbeeld als de partijen die een overeenkomst sluiten uit verschillende landen afkomstig zijn Wel moet deze arbitrage voldoen aan de bepalingen van het Verdrag over de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse scheidsrechterlijke uitspraken, New York, 10-06-1958.

Terug naar boven

Evaluatie

Voordelen
Versnellen besluitvormingsproces en ontlasten rechtssysteem.

Nadelen

  • Minder waarborgen m.b.t. rechtszekerheid en rechtvaardigheid.
  • Geen openbaarheid waardoor ook vermindering rechtszekerheid.
  • In beginsel geen hoger beroep mogelijk

Slaagfactoren

  • Hangt af van de beschikbaarheid van deskundige, onafhankelijke en onpartijdige arbiters.
  • Wettelijke omkadering moet vastliggen.
  • Er moet draagvlak zijn voor alternatieve geschilbeslechting binnen de sector of bij de partijen.
  • De organisatiegraad van de betrokken branche/beroepsgroep moet voldoende zijn, omdat men gezamenlijk de arbitrageregels moet opstellen of althans daar overeenstemming over moet kunnen krijgen.

Faalfactoren
Ongelukkige samenstelling leden arbitragecommissie (personen die te weinig of verkeerde kennis hebben, personen die niet onafhankelijk zijn in het geschil etc.).

Referenties
De website van het Nederlands Arbitrage Instituut: Nederlands Arbitrage Instituut (nai-nl.org) Prof Mr H. J. Snijders. Nederlands Arbitragerecht. Kluwer Deventer 200

Terug naar boven

Laatst gewijzigd op: 8-10-2021