7.6 Grenseffecten

Beleid en regelgeving kunnen andere gevolgen hebben in de regio’s grenzend aan Duitsland en/of België dan in de rest van Nederland. Dit komt wanneer het verschilt van beleid of regels in de buurlanden of de mogelijkheden voor vrij verkeer over de grens van personen, goederen en diensten worden beïnvloed. Deze gevolgen ontstaan vooral in grensregio’s, door de nabijheid van het buurland en het belang van dagelijkse activiteiten over de grens. We noemen deze gevolgen grenseffecten.

Zo kan de aanleg van infrastructuur over de grens de mogelijkheden om in het buurland te gaan wonen of werken vergroten, of andersom om vanuit een buurland in Nederland te werken of studeren. Regels op het gebied van sociale zekerheid of onderwijs kunnen de keuze om ergens te werken of te gaan studeren ook beïnvloeden.

Ook de effectiviteit van beleid en regelgeving kan door dergelijke grenseffecten minder worden. Denk aan een verbod op vuurwerk of accijnzen, men kan voor het kopen van vuurwerk of goedkoper tanken uitwijken naar het buurland. Onder meer inwoners en ondernemers in de grensstreek ondervinden zowel lusten (bijv. goedkoper kunnen tanken) als lasten (bijv. verlies van klandizie door verschillen in regelgeving tussen landen).

Bij het opstellen van nieuw of gewijzigd beleid en regelgeving is het daarom van belang te kijken of er sprake is van grenseffecten in de grensregio, welke dat zijn (hoe groot en op wie van toepassing) en of en hoe deze te ondervangen zijn.

De Tweede Kamer heeft meermaals aandacht gevraagd voor deze gevolgen van beleid en regelgeving in grensregio’s. Het kabinet heeft als verplichte kwaliteitseis in het IAK opgenomen, om bij voorgenomen (nieuw of gewijzigd) beleid en regelgeving – wanneer aan de orde – ook rekening te houden met grenseffecten. Ter ondersteuning van deze verplichte kwaliteitseis is een Leidraad Grenseffecten opgesteld.

Relevante verplichte kwaliteitseisen
Relevante verplichte kwaliteitseisen Toelichting
Grenseffecten Leidraad om rekening te houden met mogelijke grenseffecten, die kunnen ontstaan door verschillen in beleid en regelgeving met buurlanden
Relevante toetsingsinstanties
Relevante toetsingsinstanties Toelichting
BZK interbestuurlijk  

Laatst gewijzigd op: 15-10-2021